Kısa cevap
VKN, “Vergi Kimlik Numarası” ifadesinin kısaltmasıdır. Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) tarafından vergi mükelleflerine verilen 10 haneli bir numaradır. Halk arasında “vergi no” ya da “vergi numarası” denir.
Gerçek kişilerin vergi numarası 2006'dan beri TCKN'nin kendisidir; ayrı bir VKN alınmaz. 10 haneli VKN bugün ağırlıklı olarak tüzel kişilere (şirket, dernek, vakıf, kooperatif) aittir.
VKN ne demek? Açılımı nedir?
VKN üç kelimenin kısaltmasıdır: Vergi Kimlik Numarası. Fatura, sözleşme, e-ticaret üyeliği ve banka formlarında “vergi no”, “vergi numarası”, “vergi kimlik no” ya da İngilizce belgelerde “tax ID” olarak da geçer — hepsi aynı numarayı işaret eder.
Numara, bir vergi mükellefini GİB kayıtlarında benzersiz biçimde tanımlar. Beyanname verme, fatura kesme, vergi ödeme ve iade süreçlerinde temel tanımlayıcıdır.
Vergi Kimlik Numarası kaç haneli?
Vergi Kimlik Numarası 10 haneden oluşur ve tüm haneler rakamdır. Format kuralları:
- Toplam uzunluk: 10 hane
- İlk hane: 0 dahil herhangi bir rakam olabilir (TCKN'den farkı budur)
- 1-9. haneler: Mükellefe tahsis edilen rakamlar
- 10. hane: Kontrol hanesi — ilk 9 haneden hesaplanır
VKN'nin haneleri bir şey kodlar mı?
Hayır. Sıkça tekrarlanan iki iddia vardır ve ikisinin de yayımlanmış bir dayanağı yoktur:
- “İlk üç hane il kodudur.”
- “İlk dokuz hane vergi dairesi ve mükellef bilgisini taşır.”
Bu varsayımlarla ek kontrol yazan form doğrulamaları, geçerli numaraları reddeder. VKN üzerinde yapılabilecek tek güvenilir yerel kontrol, 10. hanenin checksum hesabıyla tutarlı olup olmadığıdır. Numaranın hangi kuruma ait olduğu sorusu ancak GİB'in sorgulama kanallarıyla yanıtlanır.
VKN kimlere verilir?
| Kim | Vergi numarası olarak ne kullanılır? |
|---|---|
| T.C. vatandaşı gerçek kişi | Kendi TCKN'si. Serbest meslek erbabı veya şahıs şirketi sahibi olsa da ayrıca 10 haneli VKN almaz. |
| Tüzel kişi | GİB'in verdiği 10 haneli VKN (limited/anonim şirket, kooperatif, dernek, vakıf). |
| Yabancı gerçek/tüzel kişi | TCKN'si yoksa GİB'den alınan 10 haneli potansiyel vergi kimlik numarası. Format kuralları normal VKN ile aynıdır. |
Bu ayrım pratikte önemlidir: “VKN yalnızca şirketlere verilir” ifadesi kabaca doğrudur ama yabancı gerçek kişileri dışarıda bırakır. Aynı şekilde, şahıs şirketi sahibinin “VKN'si” aslında onun TCKN'sidir — ve o bir kişisel veridir. Log ve saklama politikanızı bu ayrımı yaparak kurun.
TCKN ile VKN arasındaki fark
| TCKN | VKN | |
|---|---|---|
| Hane sayısı | 11 | 10 |
| İlk hane 0 olabilir mi? | Olamaz | Olabilir |
| Kontrol hanesi | 10. ve 11. hane | Yalnızca 10. hane |
| Veren kurum | NVİ / MERNİS | GİB / Vergi Dairesi |
| Kime verilir | Gerçek kişiler | Ağırlıklı olarak tüzel kişiler |
| Algoritma | Çift checksum | Ağırlıklı checksum |
Tek bir form alanında hem TCKN hem VKN kabul ediyorsanız, uzunluğa göre dallanın: 11 hane → TCKN algoritması, 10 hane → VKN algoritması. İki algoritmayı da deneyip “biri tuttuysa geçerli” demek, hata mesajını yanlış alana bağlar. Ayrıntı için TCKN Nedir? sayfasına bakın.
VKN nasıl doğrulanır? (Algoritma)
VKN doğrulama, ilk 9 hane üzerinde ağırlıklı checksum hesabı uygulanarak yapılır. Her hane, konumuna göre farklı bir kaydırma ve çarpan alır.
i = 0'dan 8'e kadar döngü:
tmp = (d[i] + (9 − i)) mod 10
res = (tmp × 2^(9−i)) mod 9
eğer tmp ≠ 0 ve res = 0 ise: res = 9
toplam += res
kontrol_hanesi = (10 − (toplam mod 10)) mod 10Adım adım örnek: 1000036109
| i | d[i] | tmp | res | Katkı |
|---|---|---|---|---|
| 0 | 1 | (1+9) mod 10 = 0 | 0 (tmp = 0) | 0 |
| 1 | 0 | (0+8) mod 10 = 8 | (8×256) mod 9 = 5 | 5 |
| 2 | 0 | (0+7) mod 10 = 7 | (7×128) mod 9 = 5 | 5 |
| 3 | 0 | (0+6) mod 10 = 6 | (6×64) mod 9 = 6 | 6 |
| 4 | 0 | (0+5) mod 10 = 5 | (5×32) mod 9 = 7 | 7 |
| 5 | 3 | (3+4) mod 10 = 7 | (7×16) mod 9 = 4 | 4 |
| 6 | 6 | (6+3) mod 10 = 9 | 0 → düzeltme → 9 | 9 |
| 7 | 1 | (1+2) mod 10 = 3 | (3×4) mod 9 = 3 | 3 |
| 8 | 0 | (0+1) mod 10 = 1 | (1×2) mod 9 = 2 | 2 |
Toplam = 41 → kontrol hanesi = (10 − (41 mod 10)) mod 10 = 9. Numaranın 10. hanesi de 9 olduğu için 1000036109 geçerlidir. VKN Doğrulayıcı ile kendiniz deneyebilirsiniz.
i=0 satırı tmp = 0 dalını, i=6 satırı ise “tmp ≠ 0 ve res = 0 ise res = 9” düzeltmesini çalıştırır. Algoritmanın her iki özel durumu da tek örnekte görünür.Firma VKN'si nerede yazar, nasıl öğrenilir?
- Vergi levhası: Numaranın birincil kaynağı. İşyerlerinde görünür yerde bulundurulur.
- Fatura ve irsaliyeler: Satıcı bilgileri bölümünde vergi dairesi adıyla birlikte.
- Şirketin web sitesi: Genelde künye, iletişim ya da “Mesafeli Satış Sözleşmesi” sayfasında.
- GİB İnteraktif Vergi Dairesi: Kendi mükellefiyetinize ait bilgileri buradan görüntüleyebilirsiniz.
Elinizdeki bir numaranın hangi firmaya ait olduğunu teyit etmek, format doğrulamasından farklı bir iştir; bunun için GİB'in sorgulama kanalları veya e-Fatura mükellef sorgulama servisleri gerekir. Ayrım için VKN algoritması makalesine bakın.
VKN ne işe yarar?
Vergi İşlemleri
Fatura kesme, beyanname verme, vergi ödeme ve iade işlemlerinde zorunlu tanımlayıcıdır.
Şirket İşlemleri
Şirket kuruluşu, ticaret sicil kaydı, banka hesabı açma ve resmî sözleşmelerde kullanılır.
E-Fatura Entegrasyonu
E-fatura, e-arşiv ve e-defter akışlarında VKN format doğrulaması ilk kontrol katmanıdır.
Test ve Geliştirme
Muhasebe yazılımı test verileri, API entegrasyonları ve form doğrulaması için kullanılır.
Yazılımcılar için VKN
- Doğrulama: VKN Doğrulayıcı ile tek numarayı, Toplu Doğrulama ile listeyi anında kontrol edin.
- Test verisi: VKN Üretici algoritmaya uygun 10 haneli numaralar üretir; Toplu Üretim ile 10.000 adede kadar CSV alabilirsiniz.
- Kendi kodunuza gömmek için: 20 dil ve çatı için hazır kütüphaneler.
Sık Sorulan Sorular
Hızlı Erişim
Özet Bilgi
| Açılımı | Vergi Kimlik Numarası |
| Hane sayısı | 10 |
| İlk hane | 0 olabilir |
| Kontrol hanesi | 10. hane |
| Veren kurum | GİB |
| Kimlere verilir | Ağırlıklı olarak tüzel kişiler |
| Gerçek kişilerde | TCKN vergi numarası yerine geçer |